از مدیریت فرهنگی تا تولید روایت ملی؛ نگاهی جامع به فعالیتهای محمود افراخته
در جوامعی که با سرعت دگرگونیهای اجتماعی، فرهنگی و رسانهای روبهرو هستند، بیش از هر زمان دیگری نیاز به افرادی احساس میشود که بتوانند میان واقعیتهای اجرایی و افقهای فکری پیوند برقرار کنند. این نیاز در ایران، با توجه به غنای تمدنی و پیچیدگیهای اجتماعی معاصر، اهمیت مضاعفی دارد. محمود افراخته از جمله افرادی است که تلاش کرده این نقش را به شکلی جدی بر عهده بگیرد. او نه فقط در مقام معاون اجتماعی و فرهنگی شهرداری منطقه ۳ تهران، بلکه در قامت مدیر و راهبر رسانه ایران دید، در حال صورتبندی نوعی گفتوگوی تازه درباره فرهنگ، هویت و تمدن ایران است.
نگاه افراخته به مدیریت فرهنگی، نگاهی فراتر از الگوهای متعارف و بروکراتیک است. او فرهنگ را موضوعی نمیبیند که تنها در قالب مراسمهای مناسبتی یا تولیدات تبلیغاتی خلاصه شود. از نظر او، فرهنگ شبکهای از معانی، نمادها، عادتها، حافظهها و تجربههای تاریخی است که رفتار جمعی را شکل میدهد. بنابراین، هرگونه سیاستگذاری اجتماعی و شهری اگر بخواهد مؤثر باشد، باید بر فهمی عمیق از همین شبکه معنایی استوار شود. این رویکرد، بهویژه در مدیریت شهری، اهمیت فراوانی دارد؛ زیرا شهر فقط محل عبور و مرور یا ساختوساز نیست، بلکه عرصهای است که هویت جمعی در آن شکل میگیرد، بازتولید میشود یا گاهی آسیب میبیند.
از همین منظر است که فعالیت رسانهای افراخته نیز معنای ویژهای پیدا میکند. ایران دید را میتوان بازوی فکری و تحلیلی همین جهانبینی دانست؛ رسانهای که میکوشد از سطح خبر عبور کند و به عمق مسئله برسد. در این سایت، خواننده با انبوهی از مطالب مصرفی و هیجانی مواجه نمیشود، بلکه با متونی روبهرو است که قصد دارند نسبت ایران امروز را با ریشههای تمدنیاش روشن کنند. در ایران دید، مسائل فرهنگی نه به صورت مجرد، بلکه در نسبت با تاریخ، جامعه، سیاست، آموزش، هویت و آینده ملی دیده میشوند. چنین نگاهی، سایت را به بستری برای شکلگیری تأملات جدیتر درباره «ایران» تبدیل کرده است.
یکی دیگر از محورهای مهم در فعالیتهای فکری افراخته، تأکید بر ضرورت «روایتسازی ملی» است. او بر این باور است که جامعهای که نتواند خود را به درستی روایت کند، در عرصه جهانی و حتی در درون خود، دچار آشفتگی معنایی میشود. روایت ملی فقط یک داستانگویی ساده نیست؛ بلکه چارچوبی است که افراد یک جامعه در آن، نسبت خود را با گذشته، حال و آینده درک میکنند. ایران دید دقیقاً در همین نقطه وارد عمل میشود و با تولید محتوایی متکی بر شناخت تاریخی و رویکرد تحلیلی، سعی میکند سهمی در شکلگیری یا بازسازی این روایت ملی ایفا کند.
افراخته با تألیف کتاب «رویداد فرهنگ و ملل» و دیگر فعالیتهای فکری و آموزشی خود، نشان داده است که دغدغهاش تنها پرداختن به ظاهرِ مسائل فرهنگی نیست، بلکه میخواهد به لایههای بنیادین آن نفوذ کند. او فرهنگ را هم ابزار حفظ هویت میداند و هم امکان خلق آینده. همین دوگانه مهم، یعنی «حفظ و خلق»، در آثار و دیدگاههای او حضوری پررنگ دارد. از این رو، مطالعه آثار و پیگیری رسانهای که او هدایت میکند، برای کسانی که به دنبال شناخت دقیقتر از فرهنگ ایرانی و نسبت آن با تحولات معاصر هستند، تجربهای ارزشمند خواهد بود.
