پدیده ال نینو یکی از مهم ترین چرخه های طبیعی آب و هوای زمین است که هر چند سال یک بار در نتیجه دمای بالای غیرعادی آب های اقیانوس آرام گرمسیری شکل می گیرد. این تغییر به ظاهر ساده در حال تغییر اقلیم در بسیاری از نقاط جهان است. از موج گرمای شدید و خشکسالی گرفته تا باران های سیل آسا، طوفان ها و میلیاردها دلار خسارت.
اکنون، گروهی از محققان دانشگاه شیکاگو و موسسه اقیانوسشناسی اسکریپس در مقالهای که در مجله Science Advances منتشر شده، پیشنهاد متفاوتی ارائه کردهاند. با روشن کردن ابرهای دریایی، قدرت ال نینو را به طور مصنوعی کاهش دهید.
جالب اینجاست که این ایده از یک رویداد طبیعی الهام گرفته شده است.
پس از آتشسوزیهای عظیم جنگلها که استرالیا در سالهای 2019 و 2020 شاهد آن بود، مقادیر زیادی ذرات دود وارد جو شد و به سمت جنوب شرقی اقیانوس آرام حرکت کرد. این ذرات ابرهای منطقه را درخشانتر کرده و نور خورشید را بیشتر منعکس میکنند.
محققان بر این باورند که این رویداد در شکلدهی دوره چند ساله لا نینا نقش داشته است. این پدیده ای است که اغلب مخالف ال نینو در نظر گرفته می شود.
به گفته محققان، این رویداد طبیعی در واقع یک “آزمایش طبیعی رایگان” بود که نشان داد تغییر خواص ابر می تواند بر الگوهای آب و هوایی در مقیاس بزرگ تأثیر بگذارد.
پیشنهاد دانشمندان بر اساس فناوری Marine Cloud Brightening است.
در این روش ذرات بسیار ریز معمولاً نمک دریا به جو تزریق می شود. این ذرات قطرات آب را در ابرها کوچکتر و زیادتر می کنند. در نتیجه، ابرها سفیدتر و بازتاب بیشتری خواهند داشت.
وقتی نور بیشتری به فضا بازتاب میشود، انرژی کمتری به سطح اقیانوس میرسد و آب به آرامی سرد میشود.
این کاهش دما می تواند یک سری تغییرات آب و هوایی ایجاد کند که در نهایت شدت ال نینو را کاهش دهد.
برای راستیآزمایی این ایده، محققان دو مورد از قویترین ال نینوهای تاریخ مدرن، رویدادهای ۱۹۹۷-۱۹۹۸ و ۲۰۱۵-۲۰۱۶ را در مدلهای کامپیوتری بازسازی کردند.
سپس آنها تزریق ذرات را به همان مناطقی شبیهسازی کردند که دود ناشی از آتشسوزیهای استرالیا بیشترین تأثیر را داشت.
نتیجه فوق العاده بود. در تمام سناریوها، شبیهسازی ال نینو ضعیفتر از نسخه واقعی بود.
اما زمان عملیات بسیار مهم بود. هرچه این ذرات زودتر تزریق شوند و در شروع تشکیل ال نینو، اثر خنک کنندگی بیشتر می شود. از سوی دیگر، اگر این پدیده در مراحل پایانی پدیده ال نینو آغاز می شد، تأثیر آن بسیار محدود بود.
اگر این فناوری در آینده عملیاتی شود، می تواند از شدت بسیاری از پیامدهای ویرانگر ال نینو بکاهد. شامل:
- کاهش امواج شدید گرما
- کاهش خشکسالی در مقیاس بزرگ
- کاهش بارندگی های شدید
- – کاهش خسارات اقتصادی و کشاورزی
- کمک به مدیریت بحران های آب و هوایی در کشورهای آسیب پذیر
به همین دلیل برخی از محققین این مطالعه را یکی از مهم ترین تحقیقات سال های اخیر در زمینه مهندسی اقلیم می دانند.
با وجود نتایج امیدوارکننده، بسیاری از کارشناسان نسبت به دستکاری عمدی آب و هوای زمین هشدار می دهند.
برخی از مطالعات قبلی نشان داده اند که روشن شدن ابر در مقیاس بزرگ ممکن است پیامدهای ناخواسته ای داشته باشد. از جمله ایجاد “لانینای بسیار قوی” که خود می تواند الگوهای بارندگی و دما جهانی را به روش های غیرقابل پیش بینی تغییر دهد.
به عبارت دیگر، کاهش یک بحران ممکن است بحران دیگری ایجاد کند.
حتی اگر این فناوری از نظر فنی امکان پذیر باشد، سؤالات مهم دیگری مطرح می شود:
- کدام کشور حق دارد آب و هوای زمین را دستکاری کند؟
- اگر این مداخله به نفع یک منطقه و به هزینه منطقه دیگر باشد، چه کسی مسئول است؟
- کدام نهاد باید برای اجرای چنین پروژه ای تصمیم بگیرد؟
- اگر عواقب غیر منتظره رخ دهد، چه کسی مسئول است؟
به همین دلیل بسیاری از دانشمندان بر این باورند که مهندسی اقلیم علاوه بر فناوری، نیازمند چارچوب های قانونی و همکاری های گسترده بین المللی نیز می باشد.
محققان تاکید می کنند که این مطالعه تنها بر اساس شبیه سازی های کامپیوتری است و به این معنی نیست که این فناوری برای استفاده عملی آماده است.
با این حال، نتایج نشان میدهد که مهندسی هدفمند ابرهای دریایی میتواند به گزینهای در آینده برای کاهش آسیبهای ناشی از تغییرات آب و هوایی تبدیل شود. این گزینه ای است که هنوز در معرض تردیدهای بسیاری است، اما ممکن است به یکی از مهمترین ابزارهای انسانی برای مقابله با بحران آب و هوا در دهه های آینده تبدیل شود.
